4 เทคนิค สร้างวินัยเชิงบวก พูดแบบไหนให้ลูกยอมทำตามด้วยความเต็มใจ

การสร้างวินัยเชิงบวก คือการสอนและฝึกฝนเด็กให้มีพฤติกรรมตามที่พ่อแม่ ผู้ปกครอง คาดหวังโดยไม่ใช้ความรุนแรง เป็นการสอนและฝึกฝนเด็กให้มีพฤติกรรมตามที่เราคาดหวัง ด้วยการใช้การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ ตรงกับธรรมชาติการรับรู้และการเรียนรู้ของเด็ก โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือ เด็กต้องสามารถควบคุมอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมของตนเอง และมีวินัยในตัวเองได้

ทำความเข้าใจกับ “เหตุผล” ของลูก

พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของลูก ล้วนแล้วแต่มีเหตุผลซ่อนอยู่ การที่คุณพ่อคุณแม่ไม่ทราบถึงเหตุผลของลูก และดุด่าว่ากล่าวเพื่อไม่ให้ทำอีก จึงไม่ใช่ทางออกที่เหมาะสม โดยสาเหตุหลักมีดังนี้:

• ลูกยังไม่สามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้: สมองของเด็กยังไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่ จึงยังไม่รู้ถึงวิธีการรับมือเมื่อมีอารมณ์โกรธ และยังไม่สามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้เหมือนผู้ใหญ่
• ลูกอยู่ในวัยที่กำลังเรียนรู้ถึงกฎเกณฑ์และกติกา: เด็กวัยนี้กำลังอยู่ในวัยที่ลองผิดลองถูก ในบางครั้งลูกก็อาจจะอยากที่จะแหกกฎเกณฑ์เพื่อดูว่าพ่อแม่จะมีปฏิกิริยาอย่างไร
• เด็กกำลังเรียนรู้ภาษา: เด็กวัย 2 ขวบจะยังไม่สามารถเข้าใจสิ่งที่ผู้ใหญ่พูดได้ 100% การที่พ่อแม่คาดหวังให้ลูกเข้าใจได้เหมือนผู้ใหญ่เลยเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้
• การเปลี่ยนแปลงตามวัย: เมื่อลูกเริ่มช่วยเหลือตัวเองได้มากขึ้น เขาจะเริ่มรู้ว่าพ่อแม่ไม่ได้ทำอะไรให้เขาทุกอย่างอีกต่อไป เด็กจึงอาจไม่ยอมรับการเปลี่ยนแปลงนี้และเริ่มต่อต้านด้วยการร้องอาละวาด

4 เทคนิคการสื่อสาร: “สั่ง” แบบนี้ไม่ดีแน่ “สอน” แบบนี้สิใช่เลย!

บางครั้งการออกคำสั่งก็ไม่ได้ช่วยให้ลูกเชื่อฟัง แต่อาจทำให้ต่อต้านกว่าเดิม ต่อไปนี้คือเทคนิคการพูดเพื่อสร้างวินัยเชิงบวก:

• เปลี่ยนคำสั่งห้ามเป็นคำขอบคุณ: แทนที่จะใช้คำพูด “ห้าม” “ไม่ได้” “อย่า” “หยุด” ให้ใช้คำ ขอบคุณ ตามด้วยพฤติกรรมที่เราต้องการ เช่น “แม่ขอบคุณที่หนูจับช้อน แล้วตักข้าวเข้าปากเอง” หรือ “ขอบคุณที่หนูเลิกเล่น แล้วกลับบ้านกับแม่”
• ให้ทางเลือกและให้ลูกตัดสินใจ: แทนการสั่งให้ทำ “เดี๋ยวนี้!” ให้ใช้คำถามเช่น “หนูจะตื่นเลยหรือจะนอนต่ออีก 5 นาที” หรือ “หนูจะให้แม่ช่วยเก็บของเล่นหรือหนูจะเก็บคนเดียว”
• บอกพฤติกรรมที่เหมาะสมให้ชัดเจน: แทนการสั่งให้ทำ “ดีๆ” เช่น “นั่งดีๆ!” ให้บอกสิ่งที่ต้องทำ เช่น “นั่งหลังตรง ก้นติดเบาะ เท้าติดพื้นค่ะลูก”
• บอกเงื่อนไขเชิงบวกแทนการขู่: แทนการขู่เช่น “ถ้าทานข้าวไม่เสร็จ ไม่ต้องไปเล่น” ให้บอกพฤติกรรมที่ต้องการตามด้วยสิ่งที่เขาอยากทำ เช่น “เมื่อกินข้าวหมดแล้ว ไปเล่นได้เลยค่ะ”

หลักการ 5T และเทคนิคเสริมสร้างวินัย

การสร้างวินัยเชิงบวกยึดหลักการ 5T เพื่อการฝึกฝนที่ได้ผล ดังนี้:

1. Teach: การสอน
2. Train: การฝึกฝน
3. Target Behavior: การกำหนดพฤติกรรมเป้าหมาย
4. Trust: ความเชื่อมั่นไว้ใจ
5. Time: การให้เวลาในการฝึกฝนและสร้างความผูกพัน

นอกจากนี้ ยังมีเทคนิคเพิ่มเติมที่ผู้ปกครองสามารถนำไปปรับใช้ได้:

• หลักการมองระดับสายตา: ทำให้เด็กรู้สึกว่าได้รับการใส่ใจ มีคุณค่าและเชื่อใจ จะทำให้ทักษะสมองทำงานได้ดีขึ้น
• หลักการกระซิบ: ไม่ตะโกนใส่เด็กเพื่อให้ทำตามคำสั่ง หากเป็นเสียงกระซิบเด็กจะใส่ใจฟังและยอมทำตามมากกว่า
• หลักการเบี่ยงเบนพฤติกรรม: เมื่อลูกทำสิ่งไม่เหมาะสม ไม่สั่งห้ามให้หยุดทำ แต่ให้ชวนทำอย่างอื่นแทน
• เมื่อไหร่ควรปลอบ เมื่อไหร่ควรสอน: เมื่อเด็กอยู่ในภาวะอารมณ์ที่ไม่ดี เราต้องเลือกที่จะ “ปลอบ” เพราะเป็นช่วงเวลาที่เด็กต้องการความช่วยเหลือทางอารมณ์มากที่สุด และเมื่อเด็กพร้อมจะฟังด้วยเหตุผล เราถึงจะ “สอน”