Big 5 Personality Factors และแนวทางการพัฒนาบุคลิกภาพ
บุคลิกภาพ หมายถึง องค์ประกอบภายในของบุคคลที่มีความคงทน และเป็นแบบแผนในการคิด อารมณ์ และพฤติกรรมของแต่ละบุคคล บุคลิกภาพ 5 องค์ประกอบ คือ รูปแบบหนึ่งในการจัดกลุ่มของบุคลิกภาพที่ได้รับความนิยมจากนักจิตวิทยาว่าสามารถช่วยอธิบายถึงโครงสร้างของบุคลิกภาพของบุคคลในระดับสากลได้ โดยบุคลิกภาพ 5 องค์ประกอบแบ่งเป็น 5 มิติใหญ่ๆ ดังนี้
1. Neuroticism – ความไม่มั่นคงทางอารมณ์
เป็นแนวโน้มในการเกิดประสบการณ์อารมณ์ทางลบของบุคคล เป็นความบกพร่องในการปรับตัวทางอารมณ์ของบุคคล ซึ่งเป็นแนวโน้มที่จะเกิดภาวะความเครียดทางจิตใจ เช่น ความรู้สึกวิตกกังวล ไม่มั่นคง ประหม่า กลัว ซึมเศร้า โกรธ บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้สูง มีแนวโน้มที่จะมีความคิดที่ขาดเหตุผล มีความสามารถในการควบคุมอารมณ์ของตนเองน้อย และเผชิญต่อความเครียดได้ไม่ดีเท่าคนอื่น บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้ต่ำ จะเป็นบุคคลที่ไม่ค่อยซึมเศร้าง่าย ไม่ค่อยมีอารมณ์ทางลบ และมีความมั่นคงทางอารมณ์
2. Extraversion – การเปิดตัว
เป็นลักษณะของบุคคลที่ชอบเข้าสังคม ชอบการพบปะพูดคุยกับผู้อื่น ชอบอยู่ในกลุ่มคน มีลักษณะเป็นคนเปิดเผยตนเอง มีอารมณ์ทางบวกเกิดขึ้นได้บ่อย มีแนวโน้มที่จะเป็นคนมีนิสัยร่าเริง มองโลกในแง่ดี กระตือรือร้น บุคคลที่มีลักษณะตรงกันข้ามเรียกว่า Introvert มักเป็นคนที่ค่อนข้างเงียบ ไม่ชอบเข้าสังคม ชอบอยู่คนเดียว แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นคนที่ขาดทักษะทางสังคมหรือขี้อาย
3. Openness to Experience – การเปิดรับประสบการณ์
บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้สูง จะเป็นคนที่ค่อนข้างมีจินตนาการ ไวต่อความรู้สึก รับรู้ความงามของศิลปะ ไวต่อความงาม ชอบใช้สติปัญญา รับรู้อารมณ์ความรู้สึกของตนเองได้ดี ส่วนบุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้ต่ำ มักชอบมีความคิดแบบอนุรักษ์นิยม ชอบคิดตามกรอบประเพณีดั้งเดิม ชอบสิ่งที่เรียบๆ ไม่ซับซ้อนหรือไม่สนใจด้านศิลปะหรือวิทยาศาสตร์
4. Agreeableness – ความเป็นมิตร
เป็นแนวโน้มของบุคคลที่จะยอมตามผู้อื่น ชอบที่จะร่วมมือ ชอบความกลมกลืนทางสังคม เห็นแก่ประโยชน์ของผู้อื่นก่อนตนเอง บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้สูง มักจะมีค่านิยมที่เกี่ยวกับการอยู่ร่วมกับผู้อื่น มองธรรมชาติของมนุษย์ในแง่ดี มีความซื่อสัตย์จิตใจดี และไว้วางใจได้ ในขณะที่บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้ต่ำ มักจะสนใจในผลประโยชน์ของตนเองเป็นหลัก มากกว่าการได้อยู่ร่วมกับผู้อื่น
5. Conscientiousness – การมีจิตสำนึก
เป็นแนวโน้มของบุคคลที่จะแสดงความมีวินัยในตนเอง รู้จักหน้าที่ มีจุดมุ่งหมายที่จะประสบความสำเร็จ บุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้สูง มักจะชอบวางแผนล่วงหน้า ส่งผลให้เป็นคนที่มีการควบคุมการกระทำของตนเอง และกำหนดทิศทางความต้องการภายในให้มีการแสดงออกอย่างเหมาะสม ส่วนบุคคลที่มีบุคลิกภาพด้านนี้ต่ำ จะเป็นคนที่ไม่ค่อยมีความทะเยอทะยาน ไม่มีจุดมุ่งหมายในชีวิต และดำรงชีวิตไปตามความต้องการระยะสั้นของตนเอง
ตารางสรุปคุณลักษณะของบุคลิกภาพ 5 องค์ประกอบ
| องค์ประกอบบุคลิกภาพ | ลักษณะของผู้ที่มีคะแนนสูง | ลักษณะของผู้ที่มีคะแนนต่ำ |
|---|---|---|
| ความไม่มั่นคงทางอารมณ์ (Neuroticism) | วิตกกังวล, ไม่มั่นคง, ประหม่า, เครียดง่าย | สงบ, มั่นคงทางอารมณ์, ไม่ซึมเศร้าง่าย |
| การเปิดตัว (Extraversion) | ชอบเข้าสังคม, ร่าเริง, มองโลกในแง่ดี | เงียบ, ชอบอยู่คนเดียว, เก็บตัว (Introvert) |
| การเปิดรับประสบการณ์ (Openness) | มีจินตนาการ, สนใจศิลปะ, ไวต่อความรู้สึก | อนุรักษ์นิยม, ชอบความเรียบง่าย, ไม่ซับซ้อน |
| ความเป็นมิตร (Agreeableness) | ชอบช่วยเหลือ, ซื่อสัตย์, ไว้วางใจได้ | สนใจผลประโยชน์ตนเอง, ไม่ชอบร่วมมือ |
| การมีจิตสำนึก (Conscientiousness) | มีวินัย, ชอบวางแผน, เชื่อถือได้ | ไม่มีจุดมุ่งหมาย, ไม่น่าเชื่อถือ, ทำตามใจตนเอง |
การพัฒนาบุคลิกภาพเพื่อความสำเร็จ
การพัฒนาบุคลิกภาพ (Personality Development) หมายถึง การปรับปรุงพฤติกรรมของบุคคลเพื่อขจัดข้อบกพร่องและเพิ่มจุดเด่น โดยพยายามปรับปรุงพัฒนาเพื่อเป็นการสร้างภาพลักษณ์และภาพพจน์ของบุคคลนั้นให้เป็นที่น่าเชื่อถือศรัทธา บุคลิกภาพที่ดี คือเสน่ห์อย่างหนึ่งที่ใคร ๆ ก็สร้างได้ โดยไร้ข้อจำกัดในเรื่องรูปลักษณ์ภายนอก
รู้หรือไม่ว่าเวลาเพียง 7 วินาทีสามารถสร้าง First Impression หรือความประทับใจในการพบกันครั้งแรกได้ ในความประทับใจแรกมนุษย์มักตัดสินคนด้วย 3 สิ่ง ได้แก่ กายภาพ 55%, น้ำเสียง 38% และ คำพูด 7%
แนวทางการปรับปรุงบุคลิกภาพภายนอกและภายใน
- การยิ้มจากภายใน: รอยยิ้มที่จริงใจช่วยสร้างบรรยากาศให้สดใสและทำให้ผู้ฟังรู้สึกถึงความเป็นมิตร
- การสบตา: การสบตาบ่งบอกถึงความสนใจ แต่ควรทำอย่างพอดีเพื่อไม่ให้อีกฝ่ายอึดอัด
- ภาษากาย: การใช้มือประกอบการพูดจะช่วยเสริมเสน่ห์ให้ดูเป็นคนมั่นใจและดูจริงใจมากขึ้น
- น้ำเสียง: การพูดด้วยน้ำเสียงที่ทุ้มต่ำแสดงถึงพลังอำนาจ สุขุม และน่าเชื่อถือ
- ความนอบน้อม: ความนอบน้อมถ่อมตนเป็นการสร้างความรู้สึกแรกพบที่ดีและช่วยให้การทำงานราบรื่น
10 วิธีการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนร่วมงาน
- กล้าแสดงความคิดเห็นในที่ประชุม: แสดงความรู้และประสบการณ์ด้วยบุคลิกภาพที่ดี
- พูดในเชิงบวกเกี่ยวกับคนที่ทำงานด้วย: ฝึกพูดเชิงบวกให้เป็นนิสัย
- สนับสนุนงานของคนอื่น: มีทัศนคติที่ดีต่อทีมและช่วยเหลือผู้อื่น
- ขอให้ผู้อื่นมีส่วนร่วม: อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือและทำงานร่วมกัน
- เขียนคำขอบคุณ: แสดงความชื่นชมเมื่อได้รับความช่วยเหลือ
- เริ่มบทสนทนาด้วยคำถาม: เพื่อสร้างการโต้ตอบและความสัมพันธ์
- มีปฏิสัมพันธ์ต่อกันเรื่อยๆ: สร้างความสนิทสนมอย่างต่อเนื่อง
- เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม: แม้ไม่เกี่ยวกับงานเพื่อหาความสนใจที่เหมือนกัน
- แบ่งปันข้อมูล: ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม
- แนะนำตัวเอง: ในกิจกรรมต่างๆ เพื่อมีส่วนร่วมกับผู้อื่น
