หัวใจสําคัญ ของบ้านประหยัดพลังงาน

ในการออกแบบบ้านและอาคารหลังหนึ่งๆสถาปนิกและวิศวกรจะพิจารณาเรื่องการประหยัดพลังงานไว้ระดับหนึ่งแล้วเพื่อหลีกเลี่ยงการสะสมความร้อนจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ต้องใช้ พลังงานในการนำความร้อนออกจากอาคารทั้งแบบที่ใช้เครื่องกลเข้าช่วย (Active Design) และด้วยระบบธรรมชาติ (Passive Design) รวมถึงการเลือกใช้วัสดุอุปกรณ์ประกอบอาคารที่มีประสิทธิภาพสูงในการประหยัดพลังงานตามหลักวิชาการ เพื่อทำหน้าที่ป้องกันความร้อนและความชื้นสะสม ช่วยให้ เกิดสภาวะน่าสบาย (Comfort Zone) ได อย่างเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่กล่าวมานั้นจะไม ประสบความสำเร็จหากยังขาดปัจจัยที่สำคัญอีกประการคือ “พฤติกรรมของผู้ใช้อาคาร” นั่นเอง (User Behavior) โดยบ้านหรืออาคารที่มีประสิทธิภาพในการประหยัดพลังงานนั้นต้องประกอบด้วยปัจจัยทั้ง 3 ประการเป็นหลักและทำงานสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกัน ดังนี้:

1. การออกแบบที่ดี (Design)

การออกแบบด้วยวิธีธรรมชาติ (Passive Design) โดยการใช้หลักสถาปัตยกรรมเขตร้อนชื้นตามสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยและที่ตั้งจำเพาะหลีกเลี่ยงการสะสมความร้อนซึ่งเป็นภาระทางพลังงาน ตัวอย่างเช่น:

• การวางผังไม ขวางตะวัน
• การเปิดรับลมประจำทิศและการยื่นกันสาดและชายคาเพื่อป้องกันความร้อน
• การใช้วัสดุอาคารที่มีการสะสมความร้อนต่ำและมีค่าความเป็นฉนวนกันความร้อนที่ดี
• วางตำแหน่งพื้นที่สำคัญที่ใช้งานบ่อยในทิศที่ไม สะสมความร้อน

2. การใช้วัสดุอุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพสูง (Equipment)

การใช้ระบบเครื่องกลช่วยแก ปัญหาในส่วนที่ Passive Design ทำได ไม เพียงพอ ต องเลือกใช้วัสดุอุปกณ์ ที่ใช้พลังงานต่ำแต่ให้ประสิทธิภาพสูง ไม สะสมความร้อน เช่น:

• การติดตั้งฉนวนกันความร้อนใต้หลังคาที่มีค่าความต้านทานความร้อนไม ต่ำกว่า 2.0 m2 C/W เพื่อป้องกันความร้อนจากดวงอาทิตย์ถ่ายเทเข้าสู ตัวบ้าน
• ใช้เครื่องปรับอากาศระบบ Inverter ที่ใช้พลังงานน้อยแต่มีประสิทธิภาพการทำความเย็นสูง
• ใช้หลอดไฟชนิด LED ที่มีกำลังส่องสว่างสูงแต่ใช้พลังงานไฟฟ้าต่ำ

3. พฤติกรรมของผู้ใช้อาคาร (User Behavior)

พฤติกรรมของผู้อยู่อาศัยในบ้านเป็นปัจจัยสำคัญของการประหยัดพลังงาน ถึงแม้บ้านจะได รับการออกแบบที่ดีใช้วัสดุอุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพสูง แต่ผู้อยู่อาศัยกลับไม มีพฤติกรรมการใช้อาคารที่เหมาะสมก็ไม สามารถช่วยให้เกิดการประหยัดพลังงานได อย่างมีประสิทธิภาพ

ผู้อยู่อาศัยจะต้องใช้ งานวัสดุอุปกรณ์อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสมตรงตามวัตถุประสงค์ ไม ใช้งานเกินกว่าสมรรถนะของวัสดุอุปกรณ์และความสามารถของอาคารนั้น อีกทั้งต้องมีการบำรุงรักษาตามระยะเวลาที่กำหนดให้วัสดุอุปกรณ์และอาคารอยู ในสภาพที่ดี มีประสิทธิภาพในการทำงานสูงอยู เสมอ เช่น:

• ล้างเครื่องปรับอากาศอย่างสม่ำเสมอ
• ลดภาระการทำงานของเครื่องปรับอากาศด้วยการไม วางสิ่งของกีดขวางการระบายความร้อนของคอมเพรสเซอร
• เมื่อกลับเข้ามาในบ้านพบว่ามีความร้อนสะสมอยู ให้เปิดประตูหน้าต่างเพื่อระบายความร้อนออกเสียก่อนจนมีอุณหภูมิลดลงแล้วค่อยเปิดเครื่องปรับอากาศ

หากขาดปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งไป เช่น มีการออกแบบที่ดี มีการใช้วัสดุอุปกรณ์ที่ดีในการประหยัดพลังงาน แต่ผู้ ใช้ มีพฤติกรรมการใช้ งานไม ถูกต้อง เช่น การใช้งานเกินสมรรถนะ หรือไม เข้าใจวิธีการใช้งาน ก็จะทำให้การประหยัดพลังงานไม เกิดประสิทธิผลอย่างเต็มที่

สรุปปัจจัยหลักและวัสดุอุปกรณ์เพื่อการประหยัดพลังงาน