ทำความเข้าใจเรื่องฐานราก: โครงสร้างสำคัญเพื่อความมั่นคงของอาคาร

ฐานราก (Footing) คือโครงสร้างส่วนที่อยู่ใต้ผิวดิน ทำหน้าที่แบกรับน้ำหนักจากเสาแล้วถ่ายลงสู่ดิน ฐานราก หรือ Foundation คือส่วนประกอบของอาคารเพื่อใช้รับน้ำหนักของอาคาร ซึ่งน้ำหนักของอาคารจะถ่ายลงเสาหรือผนังของอาคาร แล้วส่งผ่านน้ำหนักลงสู่ดิน การใช้ฐานรากแบบคอนกรีตเสริมเหล็ก จะก่อสร้างได้ง่าย รวดเร็ว และมีความแข็งแรง ทนทานต่อสภาพดินฟ้าอากาศ

ประเภทของฐานราก

ทางวิชาการ ฐานรากถูกแบ่งออกตามลักษณะได้ 2 ชนิดหลัก ดังนี้:

1. ฐานรากตื้น (Shallow Foundation)

ฐานรากตื้น หรือแบบไม่มีเสาเข็มรองรับ หมายถึงฐานรากซึ่งลึกจากระดับผิวดินน้อยกว่า หรือเท่ากับด้านที่สั้นที่สุดของฐานราก โดยฐานรากวางอยู่บนชั้นดินโดยตรง และไม่มีการตอกเสาเข็มเพื่อรองรับฐานราก เหมาะกับสภาพพื้นดินที่มีความสามารถแบกรับน้ำหนักบรรทุกได้สูง และกับสภาพพื้นดินที่ตอกเสาเข็มไม่ลงหรืออย่างยากลำบาก เช่น พื้นที่ดินลูกรัง พื้นที่ภูเขา ทะเลทราย

• ฐานแผ่เดี่ยว (Spread Footing / Isolated Footing): หมายถึงฐานรากที่รับน้ำหนักจากเสาอาคารเพียงต้นเดียว แล้วถ่ายน้ำหนักลงสู่พื้นดิน เป็นแบบที่มีการใช้โดยทั่วไปมากที่สุด นิยมหล่อเป็นรูปสี่เหลี่ยม
• ฐานรากร่วม (Combined Footing): ในกรณีที่มีเสาใกล้กันมาก การเลือกใช้ฐานรากร่วมก็ถือว่าเหมาะสม
• ฐานรากแพ (Mat foundation): เป็นฐานรากที่มีขนาดใหญ่ ใช้รับน้ำหนักอาคารทั้งหมด หรือรับน้ำหนักสิ่งปลูกสร้างต่างๆ จากผนังหรือเสาก็ได้
• ฐานรากแผ่ (Spread Foundation): หรือบางทีเรียกคลองราก โดยฐานรากจะทำหน้าที่รับน้ำหนักจากผนังตลอดแนวแล้วถ่ายลงพื้นดินที่รับน้ำหนักได้ดี

2. ฐานรากลึก (Deep Foundation)

ฐานรากลึก หรือแบบมีเสาเข็มรองรับ หมายถึงฐานรากที่ถ่ายน้ำหนักโครงสร้างลงสู่ดินด้วยเสาเข็ม เนื่องจากชั้นดินที่รับน้ำหนักปลอดภัยอยู่ในระดับลึก เหมาะกับการก่อสร้างบนดินอ่อน มีการออกแบบฐานรากให้มีขนาดเสาเข็มและความลึกให้มีลักษณะแตกต่างกันเพื่อเพิ่มความสามารถในการรับน้ำหนัก

• ฐานเข็มตอก (Pile Foundation): น้ำหนักของอาคารจะถ่ายลงบนเสาอาคารแล้วลงบนเสาเข็ม แล้วเสาเข็มจะถ่ายน้ำหนักลงบนชั้นหินแข็งที่อยู่ลึกลงไป การใช้เข็มตอกควรพิจารณาถึงสิ่งปลูกสร้างใกล้เคียงเนื่องจากแรงตอกจะสะเทือนและทำให้เกิดความเสียหายแก่อาคารใกล้เคียงได้
• ฐานเข็มเจาะ (Drilled Shafts Foundation): การรับน้ำหนักจะคล้ายกับฐานเข็มตอกแต่ต่างกันที่กระบวนการทำ มีข้อดีคือเสียงเบาและไม่มีแรงสั่นสะเทือน ทำให้สามารถเจาะเข็มได้ในเมืองที่มีอาคารใกล้เคียง แต่ข้อเสียคือค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง

ปัจจัยที่มีผลต่อความมั่นคงของฐานราก

เพื่อให้บ้านหรืออาคารมีความมั่นคง ปัจจัยสำคัญที่ต้องคำนึงถึงมีดังนี้:

• ความแข็งแรงของตัวฐานรากเอง ซึ่งหมายถึงโครงสร้างส่วนที่เป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก
• ความสามารถในการแบกรับน้ำหนักของดิน ใต้ฐานราก
• การทรุดตัวของดินใต้ฐานราก ควรเกิดขึ้นได้น้อย และใกล้เคียงกันทุกฐานราก

ตารางเปรียบเทียบประเภทฐานราก

การให้คำปรึกษาและบริการด้านฐานราก

สำหรับผู้ที่ต้องการสร้างบ้าน บริการทำฐานรากจากโมดูลักซ์ มีวิศวกรและสถาปนิกคอยให้คำปรึกษาเพื่อให้ได้บ้านที่มีคุณภาพ ปราศจากความเสี่ยงในการหาผู้รับเหมา รวมถึงบริการสำรวจพื้นที่หน้างานและการออกแบบตำแหน่งติดตั้งอาคารบนที่ดินอย่างเป็นมืออาชีพ