สร้างอาคารโดยไม่ได้รับอนุญาต มีความผิดตามกฎหมายควบคุมอาคาร
Q : สร้างอาคารโดยไม่ได้รับอนุญาต มีความผิดหรือไม่? คำตอบ คือ ผิด การก่อสร้าง ดัดแปลง เคลื่อนย้าย หรือใช้อาคารเพื่อกิจการอื่น หากไม่ขออนุญาต หรือฝ่าฝืนใบอนุญาต มีความผิดตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร โดยมีรายละเอียดและบทลงโทษดังนี้
บทลงโทษและผลทางกฎหมาย
การฝ่าฝืนกฎหมายควบคุมอาคารมีโทษจำคุกนานถึงสามเดือน ปรับเงินสูงสุดหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากยังฝ่าฝืน ปรับเงินวันละไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง นอกจากนี้การต่อเติมก่อสร้างหรือดัดแปลงอาคาร ต้องได้รับความยินยอมเป็นหนังสือจากเจ้าพนักงานเสียก่อน มิเช่นนั้นอาจจะถูกสั่งรื้อเพิกถอนหรือแก้ไขให้ถูกต้องตามกฎหมายได้ ซึ่งจะเป็นทางทำให้เสียค่าใช้จ่ายเพิ่ม
| หัวข้อ | รายละเอียดและบทลงโทษ |
|---|---|
| โทษจำคุก | นานถึงสามเดือน |
| ปรับเงินสูงสุด | หกหมื่นบาท |
| ค่าปรับรายวัน (กรณีฝ่าฝืนต่อเนื่อง) | ไม่เกินวันละหนึ่งหมื่นบาท |
| อายุความฟ้องร้อง | 5 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 (4) |
คำนิยามสำคัญตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร
เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจน กฎหมายได้กำหนดนิยามของส่วนประกอบต่างๆ ไว้ดังนี้:
- อาคาร หมายความว่า ตึก บ้าน เรือน โรง ร้าน แพ คลังสินค้า สํานักงาน และสิ่งที่สร้างขึ้นอย่างอื่นซึ่งบุคคลอาจเข้าอยู่หรือเข้าใช้สอยได้ และหมายความรวมถึงส่วนต่าง ๆ ของอาคารด้วย
- ก่อสร้าง หมายความว่า สร้างอาคารขึ้นใหม่ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการสร้างขึ้นแทนของเดิมหรือไม่
- ดัดแปลง หมายความว่า เปลี่ยนแปลง ต่อเติม เพิ่ม ลด หรือขยายซึ่งลักษณะ ขอบเขต แบบ รูปทรง สัดส่วน น้ําหนัก เนื้อที่ของโครงสร้างของอาคารหรือส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ซึ่งได้ก่อสร้างไว้แล้วให้ผิดไปจากเดิม
- แบบแปลน หมายความว่า แบบเพื่อประโยชน์ในการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน เคลื่อนย้าย โดยมีรูปแสดงรายละเอียดส่วนสําคัญ ขนาดเครื่องหมายวัสดุ และการใช้สอยต่างๆ ของอาคารอย่างชัดเจน
- ผู้ดําเนินการ หมายความว่า เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารซึ่งกระทําการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคารด้วยตนเอง และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งตกลงรับกระทําการดังกล่าว
หน้าที่ของวิศวกรควบคุมงานและบทเรียนจากคำพิพากษาศาลฎีกา
ในสายตาของกฎหมาย… แค่ “มีชื่อเป็นวิศวกรควบคุมงาน” ไม่เพียงพอ! จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15335/2555 ได้ตีแผ่ให้เห็นชัดว่า “หน้าที่ของวิศวกรควบคุมงาน” ต้องอยู่กับงานจริง ต้องควบคุมทุกวัน การ “ไม่อยู่หน้างาน” เท่ากับ “ละเว้นหน้าที่” และกลายเป็นความผิดทางอาญาได้ทันที
ศาลลงโทษในข้อหาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 227 “ผู้มีวิชาชีพไม่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์โดยประการที่น่าจะก่อให้เกิดอันตราย” เนื่องจากถือว่าเล็งเห็นแล้วว่าการไม่ควบคุมหน้างานทุกวัน เสี่ยงต่อความเสียหายร้ายแรง ซึ่งตามกฎกระทรวงฯ ปี 2565 ข้อ 5(4) ระบุว่า “การควบคุมงาน” คือต้องลงมือควบคุมจริง ไม่ใช่แค่มีชื่อทิ้งไว้
กระบวนการทางกฎหมายและอำนาจเจ้าพนักงาน
ความผิดข้อหาก่อสร้างดัดแปลงอาคารโดยไม่ได้รับใบอนุญาตเกิดขึ้นนับแต่วันทำการก่อสร้างอาคารต่อเนื่องกันไปจนถึงวันปลูกสร้างอาคารเสร็จ อายุความฟ้องร้องต้องนับถัดจากวันที่ก่อสร้างดัดแปลงเสร็จลง ส่วนเจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจสั่งให้รื้อถอนหรือร้องขอต่อศาลให้บังคับให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารรื้อถอนได้เสมอตราบเท่าที่อาคารที่ฝ่าฝืนยังคงอยู่
อย่างไรก็ตาม การกระทำความผิดฐานฝ่าฝืนคำสั่งของเจ้าพนักงานท้องถิ่นตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ.2522 มาตรา 66 ทวิ ต้องเป็นกรณีที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจสั่งให้จำเลยรื้อถอนอาคารตามมาตรา 42 และความปลอดภัยของประชาชนไม่ได้สร้างจาก “ชื่อในกระดาษ” แต่สร้างจากคนที่ลงมือควบคุมงานด้วยใจจริง
